OEE trong nhà máy dược & các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất

OEE trong nhà máy dược giúp doanh nghiệp nhìn rõ mức độ hiệu quả của thiết bị thông qua ba yếu tố: tính sẵn sàng, hiệu suất và chất lượng. Cùng Huỳnh Long tìm hiểu OEE được tính như thế nào, những yếu tố nào ảnh hưởng đến chỉ số này và cách doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu OEE để cải thiện hiệu suất dây chuyền.

OEE trong nhà máy dược là gì?

Khái niệm OEE trong nhà máy dược

OEE (Overall Equipment Effectiveness) là chỉ số đánh giá hiệu quả tổng thể của thiết bị dựa trên tỷ lệ thời gian sản xuất thực tế tạo ra sản phẩm đạt chất lượng so với thời gian sản xuất theo kế hoạch. Chỉ số này được cấu thành từ ba yếu tố: Availability, Performance và Quality.

Trong sản xuất dược phẩm, OEE có thể được sử dụng như một KPI vận hành để theo dõi tình trạng của máy móc, dây chuyền và xác định các dạng tổn thất ảnh hưởng đến sản lượng. Tuy nhiên, OEE không thay thế các chỉ tiêu hoặc hệ thống quản lý chất lượng và cũng không phải là một chỉ số trực tiếp để chứng minh tuân thủ tiêu chuẩn GMP.

Vì sao OEE quan trọng trong ngành dược?

Dây chuyền dược có thể chịu tác động đồng thời của thời gian dừng, tốc độ vận hành, lỗi sản phẩm và các yêu cầu kiểm soát quá trình. Nếu chỉ theo dõi sản lượng cuối cùng, doanh nghiệp khó xác định phần tổn thất xuất phát từ đâu.

OEE giúp phân tách hiệu suất thành Availability, Performance và Quality. Nhờ đó, thay vì chỉ biết “sản lượng chưa đạt”, đội ngũ sản xuất có thể xác định vấn đề nằm ở thời gian dừng, tốc độ vận hành hay sản phẩm không đạt. 

Cách tính chỉ số OEE

Công thức tính: 

OEE = Availability × Performance × Quality

Ý nghĩa: 

• Availability (Tính sẵn sàng): phản ánh tỷ lệ thời gian thiết bị thực sự vận hành so với thời gian sản xuất theo kế hoạch.
• Performance (Hiệu suất vận hành): phản ánh mức độ dây chuyền vận hành so với tốc độ lý tưởng khi thiết bị đang chạy.
• Quality (Tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng): phản ánh tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu trên tổng sản lượng được tạo ra.

Ví dụ tính OEE:

Một dây chuyền có Availability 90%, Performance 80% và Quality 95% thì: 

OEE = 90% × 80% × 95% = 68,4%

Điều này cho thấy dù Availability khá cao, Performance thấp vẫn kéo OEE tổng thể xuống đáng kể. Do đó, việc đánh giá OEE cần xem xét đồng thời cả ba thành phần thay vì chỉ tập trung vào thời gian thiết bị hoạt động.

Những yếu tố ảnh hưởng đến OEE trong nhà máy dược

OEE trong nhà máy dược chịu ảnh hưởng bởi nhiều dạng tổn thất trong quá trình vận hành. Các tổn thất này có thể được phân tích theo ba thành phần chính của OEE: Availability, Performance và Quality.

Yếu tố ảnh hưởng Availability

Availability phản ánh mức độ sẵn sàng của thiết bị trong thời gian sản xuất theo kế hoạch. Thời gian thiết bị không thể vận hành do sự cố, chờ đợi hoặc chuyển đổi dây chuyền sẽ làm giảm Availability.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Hỏng hóc thiết bị: lỗi cơ khí, điện, điều khiển hoặc các bộ phận liên quan.
• Thiếu vật tư hoặc nguyên liệu: dây chuyền phải chờ điều kiện đầu vào để tiếp tục sản xuất.
• Điều chỉnh thiết bị: máy cần được hiệu chỉnh để đáp ứng điều kiện vận hành.
• Bảo trì ngoài kế hoạch: phát sinh trong thời gian sản xuất và làm gián đoạn hoạt động của thiết bị.
• Changeover và vệ sinh dây chuyền: Changeover và vệ sinh kéo dài làm giảm thời gian thiết bị có thể dành cho sản xuất theo kế hoạch.

Đối với nhà máy dược, việc theo dõi riêng từng nguyên nhân giúp doanh nghiệp xác định phần thời gian mất do sự cố, chờ đợi, chuyển đổi hoặc vệ sinh để có cơ sở ưu tiên cải tiến.

Yếu tố ảnh hưởng Performance

Performance phản ánh mức độ dây chuyền vận hành so với tốc độ lý tưởng khi thiết bị đang chạy. Vì vậy, thiết bị vẫn hoạt động nhưng chạy chậm hơn tốc độ mục tiêu hoặc liên tục xuất hiện các gián đoạn ngắn đều có thể làm giảm Performance.

Các yếu tố thường gặp gồm:

• Vận hành dưới tốc độ lý tưởng: dây chuyền phải giảm tốc do điều kiện sản phẩm, bao bì hoặc thông số vận hành.
• Minor stop/Micro stop: những lần gián đoạn trong thời gian ngắn nhưng có thể lặp lại nhiều lần trong ca sản xuất.
• Kẹt sản phẩm: sản phẩm hoặc bao bì bị kẹt khiến dây chuyền phải dừng hoặc giảm tốc để xử lý.
• Cấp liệu không ổn định: nguyên liệu, sản phẩm hoặc bao bì không được cấp đều theo tốc độ yêu cầu.
• Điều chỉnh thông số trong quá trình chạy: thiết bị cần điều chỉnh để duy trì điều kiện vận hành ổn định.
• Hao mòn hoặc sai lệch thiết bị: tình trạng thiết bị có thể khiến tốc độ vận hành thực tế thấp hơn mức lý tưởng.

Trong thực tế, các minor stop có thời gian ngắn thường khó nhận diện nếu chỉ theo dõi các lần dừng máy lớn. Tuy nhiên, khi xảy ra nhiều lần, tổng thời gian mất có thể ảnh hưởng đáng kể đến Performance.

Yếu tố ảnh hưởng Quality

Quality phản ánh tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu trên tổng sản lượng được tạo ra. Khi sản phẩm lỗi, bị loại hoặc cần xử lý lại, tỷ lệ Quality sẽ giảm.

Các tổn thất có thể xuất hiện ở:

• Giai đoạn khởi động: thiết bị chưa đạt trạng thái vận hành ổn định, dẫn đến sản phẩm đầu ra chưa đạt yêu cầu.
• Trong quá trình sản xuất: phát sinh sản phẩm không đạt tiêu chí chất lượng.
• Sau điều chỉnh: thiết bị cần được điều chỉnh lại trước khi sản phẩm đạt điều kiện yêu cầu.
• Rework: sản phẩm cần được xử lý lại theo quy trình được phép.

Trong nhà máy dược, dữ liệu Quality cần được liên kết với các tiêu chí kiểm soát chất lượng thực tế. OEE có thể hỗ trợ nhận diện tổn thất chất lượng nhưng không thay thế các yêu cầu và hệ thống quản lý chất lượng của nhà máy.

OEE trong nhà máy dược giúp đánh giá hiệu suất dây chuyền 

OEE có giá trị nhất khi doanh nghiệp sử dụng nó để tìm nguyên nhân tổn thất, thay vì chỉ theo dõi một con số phần trăm. Việc phân tích Availability, Performance và Quality giúp đội ngũ sản xuất xác định điểm cần ưu tiên cải tiến.

• Xác định thiết bị hoặc công đoạn có hiệu suất thấp: Doanh nghiệp có thể theo dõi OEE theo dây chuyền, công đoạn hoặc thiết bị tùy cách tổ chức sản xuất.
• Phân tích nguyên nhân gây mất thời gian sản xuất: OEE thấp không chỉ phản ánh hiệu suất đang gặp vấn đề mà còn cho phép phân tích dữ liệu theo các nhóm tổn thất như dừng máy, chạy chậm, sản phẩm lỗi và rework.
• Theo dõi biến động hiệu suất giữa các ca và lô sản xuất: So sánh OEE giữa các ca hoặc các lô giúp doanh nghiệp nhận diện chênh lệch về thời gian dừng, tốc độ vận hành và tỷ lệ sản phẩm đạt.
• Hỗ trợ đánh giá hiệu quả hoạt động cải tiến: Doanh nghiệp có thể so sánh OEE trước và sau khi triển khai cải tiến để đánh giá mức độ hiệu quả. Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào tổng thể, vì OEE tăng nhưng Quality giảm thì chưa thể kết luận cải tiến là tích cực.

Doanh nghiệp có thể cải thiện OEE trong nhà máy dược bằng những cách nào?

Không nên bắt đầu bằng việc đặt một con số mục tiêu chung cho toàn nhà máy. Trước tiên, doanh nghiệp cần xác định và phân tích nguyên nhân mất hiệu suất, ưu tiên xử lý tổn thất có tác động lớn nhất.

Chuẩn hóa quy trình vận hành và bảo trì

Quy trình vận hành không đồng nhất có thể tạo ra sự khác biệt về tốc độ, số lần dừng và tỷ lệ lỗi giữa các ca. Doanh nghiệp nên:

• Chuẩn hóa thông số vận hành: xác định rõ điều kiện vận hành mục tiêu của từng thiết bị.
• Chuẩn hóa thao tác: giảm sự khác biệt trong cách vận hành giữa các ca.
• Theo dõi lịch sử sự cố: ghi nhận loại lỗi, thời gian dừng và nguyên nhân.
• Phân tích bảo trì: xác định các thiết bị hoặc bộ phận có xu hướng phát sinh lỗi lặp lại.

Trong môi trường dược, quản lý bảo trì cần gắn với yêu cầu về độ tin cậy thiết bị và kiểm soát hồ sơ phù hợp với hệ thống quản lý của nhà máy.

Giảm thời gian Changeover và vệ sinh dây chuyền

Changeover kéo dài làm giảm thời gian sản xuất; doanh nghiệp cần phân tích từng quá trình chuyển đổi để xác định thao tác nào chiếm nhiều thời gian nhất. Thay vì chỉ đặt mục tiêu “giảm Changeover”, nên theo dõi riêng:

Thời gian chuẩn bị → Vệ sinh → Thay đổi thiết lập → Điều chỉnh → Chạy thử → Đạt điều kiện sản xuất.

Trong sản xuất dược, việc tăng số lần Changeover có thể làm OEE suy giảm đáng kể nếu thời gian chuyển đổi không được kiểm soát.

Theo dõi nguyên nhân dừng máy

Một trong những cách thực tế để cải thiện OEE là không chỉ ghi nhận “máy dừng” mà phải ghi nhận máy dừng vì lý do gì. Doanh nghiệp có thể xây dựng nhóm nguyên nhân cho các trường hợp như: sự cố thiết bị, thiếu vật tư, kẹt sản phẩm, vệ sinh,…

Sau đó, tổng hợp thời gian mất theo từng nguyên nhân và ưu tiên xử lý nhóm có mức ảnh hưởng lớn.

Sử dụng dữ liệu OEE để xác định ưu tiên cải tiến

Khi dữ liệu được thu thập đầy đủ, doanh nghiệp có thể chuyển từ theo dõi thủ công sang quản lý dữ liệu tập trung.

Một quy trình cơ bản có thể gồm:

• Thu thập dữ liệu: thời gian chạy, thời gian dừng, tốc độ, sản lượng và sản lượng đạt.
• Tính OEE: xác định Availability, Performance, Quality và OEE.
• Phân tích tổn thất: tìm nguyên nhân làm giảm từng thành phần.
• Xác định ưu tiên: tập trung vào tổn thất có tác động lớn.
• Đo lại sau cải tiến: so sánh kết quả với dữ liệu ban đầu.

Hệ thống MES/ERP cũng có thể kết hợp để tổng hợp và quản lý dữ liệu sản xuất, nhưng tùy theo mô hình vận hành. Tuy nhiên, hệ thống chỉ tạo ra giá trị khi dữ liệu đầu vào được định nghĩa thống nhất và phản ánh đúng hoạt động thực tế. 

Xem thêm: Hệ thống ERP và MES là gì? Phân biệt và vai trò trong quản lý sản xuất

Kết luận

OEE trong nhà máy dược giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu suất thiết bị dựa trên ba thành phần Availability, Performance và Quality. Việc phân tích từng thành phần giúp nhà máy nhận diện các dạng tổn thất trong vận hành, từ dừng máy, chạy chậm, minor stop, sản phẩm không đạt đến thời gian Changeover và vệ sinh dây chuyền.

Thay vì chỉ theo dõi một tỷ lệ OEE tổng thể, doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu từ từng thành phần để xác định nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu suất, ưu tiên hoạt động cải tiến và theo dõi kết quả sau khi triển khai.

Câu hỏi thường gặp

Xem thêm: 

• Quy trình bảo trì dây chuyền chiết rót gồm có những gì
• Hướng dẫn bảo trì định kỳ máy đóng gói tự động chi tiết nhất
• Vai trò quan trọng của cân định lượng trong sản xuất dược phẩm

Theo dõi Fanpage của Huỳnh Long tại đây.

🔰Liên hệ để được hỗ trợ tư vấn, mua hàng:

CÔNG TY CỔ PHẦN THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP HUỲNH LONG

📲: (+84) (28) 3592 6789 / 028 2253 5672 / 0961 166 388

📧: marketing@huynhlong.com.vn

🌐: huynhlong.com.vn

📌: Lô J35, KDC Phú Nhuận, 659 Đỗ Xuân Hợp, P. Phước Long, TP Hồ Chí Minh